Қазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысыҚазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысы2707-42262957-806XKMG Engineering10864710.54859/kjogi108647Ғылыми мақалаРентгендік микрокомпьютерлік томография суреттерінің негізінде кеуек құрылымын зерттеу және тау жыныстарының макроскопиялық сипаттамаларын есептеуБолысбекД. Ә.bolysbek.darezhat@gmail.comhttps://orcid.org/0000-0001-8936-3921ҚұлжабековӘ. Б.<p>PhD</p>alibek.kuljabekov@gmail.comhttps://orcid.org/0000-0003-4384-6463БекбауБақберген Е.<p>PhD</p>bakbergen.bekbau@gmail.comhttps://orcid.org/0000-0003-2410-1626ӨзбекалиевК. Ш.kzkenbai@gmail.comhttps://orcid.org/0009-0000-6917-4963Satbayev UniversityӘл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті180720235217302804202321062023Copyright © 2023, Болысбек Д.Ә., Құлжабеков Ә.Б., Бекбау Б.Е., Өзбекалиев К.Ш.2023<p><strong>Негіздеу</strong><strong>.</strong> Абсолютті және салыстырмалы фазалық өткізгіштік пен капиллярлық қысым қабаттардан мұнай мен газ өндіруді болжау барысында, әсіресе ұңғыманың төменгі бөлігін қышқылмен өңдеу кезінде маңызды параметрлер болып табылады. Олар негізінен ұзақ және көп ресурстарды қажет ететін зертханалық тәжірибелер кезінде анықталады. Сондықтан, жоғарыда аталған параметрлерді жылдам анықтау үшін қосымша тәсілдер қажет. Микрокомпьютерлік томография (әрі қарай МТ) деректеріне негізделген кеуек-желілік модельдеу (әрі қарай КЖМ), біріншіден, тау жыныстарының еруін ескере отырып, тау жыныстары үлгілерінің кеуекті кеңістігін зерттеуге, екіншіден, тау жыныстары үлгілерінің негізгі макроскопиялық қасиеттерін оларды бұзбай есептеуге, үшіншіден, әрі қарай зерттеу үшін цифрлық керндер деректер базасын құруға мүмкіндік береді.</p> <p><strong>Мақсаты</strong><strong>.</strong> General Electric V|tome|X S240 MT көмегімен, және Avizo және PNFLOW бағдарламалық пакеттерін пайдалану арқылы карбонатты тау жынысының екі үлгісінің кеуекті кеңістігін және олар арқылы сұйықтардың ағысын зерттеу.</p> <p><strong>Материалдар</strong> <strong>мен</strong> <strong>әдістер</strong><strong>.</strong> Бұл мақалада карбонатты жыныс үлгілерінің кеуекті кеңістігін зерттеу және абсолютті және СӨ, сонымен қатар КҚ анықтау үшін ~19 мкм кеңістіктік дәлдігі бар микрокомпьютерлік томография және кеуекті ортадағы сұйықтық ағынын КЖМ қолданылады.</p> <p><strong>Нәтижелері</strong><strong>.</strong> Marker Extent параметрі мәнінің жоғарылауы кеуектер санының азаюына және кеуектердің дұрыс бөлінбеуіне байланысты абсолютті өткізгіштіктің жоғарылауына әкелетіні көрсетілген, ал бұл параметр мәнінің төмендеуі кішірек кеуектерді анықтауға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, абсолютті өткізгіштік пен кеуектілік 0,62-ден 0,81-ге дейін өзгеретін жоғары корреляциялық коэффициенттері бар тау жынысы ерігенге дейін және одан кейін әртүрлі қатынастарға ие екендігі көрсетілген. Тау жыныстарының еруі үлгілердің салыстырмалы фазалық өткізгіштігіне айтарлықтай әсер ететіні көрсетілген.</p> <p><strong>Қорытынды</strong><strong>.</strong> Тау жыныстарының еруі екі үлгіде де мұнайдың қалдық қанықтылығының төмендеуіне әкелді. Мұнайды сумен ығыстыру кезінде, тау жыныстарының еруі нәтижесінде мұнайдың қалдық қанықтылығы зерттелетін екі үлгі үшін 38%-дан 22%-ға дейін және 53%-дан 43%-ға дейін төмендеді. Бұл нәтижелер карбонат үлгілеріндегі сұйықтықтардың ағынын түсіну үшін өте маңызды.</p>carbonate samplesX-ray microcomputed tomographymodelingmacroscopic characteristicsdissolutionкарбонат үлгілеррентгендік микрокомпьютерлік томографиямодельдеумакроскопиялық сипаттамаларерукарбонатные образцырентгеновская микрокомпьютерная томографиямоделированиемакроскопические характеристикирастворение1.Cnudde V., Boone M.N. High-resolution X-ray computed tomography in geosciences, a review of the current technology and applications // Earth-Science Reviews. 2013. Vol. 123. P. 1–17. doi: 10.1016/j.earscirev.2013.04.003.2.Golparvar A., Zhou Y., Wu K., et al. A comprehensive review of pore scale modeling methodologies for multiphase flow in porous media // Adv Geo-Energy Res. 2018. Vol. 2, N 4. P. 418–440. doi:10.26804/ager.2018.04.07.3.Zel I., Kenessarin M., Kichanov S., et al. Pore Segmentation Techniques for Low-Resolution Data, Application to the Neutron Tomography Data of Cement Materials // J Imaging. 2022. Vol. 8, N 9. P. 242. doi:10.3390/jimaging8090242.4.Piovesan A., Achille C., Ameloot R., et al. Pore network model for permeability characterization of three-dimensionally-printed porous materials for passive microfluidics // Phys Rev E. 2019. Vol. 99, N 3. doi:10.1103/PhysRevE.99.033107.5.Md Ferdous A., Asadul H. A New Cluster Analysis-Marker-Controlled Watershed Method for Separating Particles of Granular Soils // Materials. 2017. Vol. 10, N 10. P. 1195. doi:10.3390/ma10101195.6.Soulaine C., Gjetvaj F., Garing C., et al. The Impact of Sub-Resolution Porosity of X-ray Microtomography Images on the Permeability // Transport in Porous Media. 2016. Vol. 113, N 1. P. 227–243. doi:10.1007/s11242-016-0690-2.7.Bultreys T., Van Hoorebeke L., Cnudde V. Multi-scale, micro-computed tomography-based pore network models to simulate drainage in heterogeneous rocks // Adv Water Resour. 2015. Vol. 78. P. 36–49. doi:10.1016/j.advwatres.2015.02.003.8.Raeini A.Q, Bijeljic B., Blunt M.J. Modelling two-phase flow in porous media at the pore scale using the volume-of-fluid method // J Comput Phys. 2012. Vol 231, N 17. P. 5653–5668.9.Akasheva Zh.K., Bolysbek D.A., Assilbekov B.K. Study of carbonate rock dissolution using x-ray microcomputed tomography: impact of acid flow rate // News of the national academy of sciences of the republic of Kazakhstan series of geology and technical sciences. 2023. Vol. 1, N 457, 20–32. doi.org/10.32014/2023.2518-170X.25610.Amira-Avizo Software [интернет]. Thermo Fisher Scientific [дата обращения: 28.04.2023]. Доступ по ссылке: https://www.fei.com/software/amira-avizo/.11.Youssef S, Rosenberg E, Gland N., et al. High Resolution CT and Pore-Network Models to Assess Petrophysical Properties of Homogeneous and Heterogeneous Carbonates. SPE/EAGE Reservoir Characterization and Simulation Conference; 2007 Oct 28–31; Abu Dhabi, UAE. Paper Number: SPE-111427-MS.12.Pnflow simulation code [интернет]. Github [дата обращения: 28.04.2023]. Доступ по ссылке: https://github.com/aliraeini/pnflow.