Вестник нефтегазовой отрасли КазахстанаВестник нефтегазовой отрасли Казахстана2707-42262957-806XKMG Engineering10865210.54859/kjogi108652Шолу мақаласыМұнайдың қайнау температурасы жоғары фракциясын жару сұйықтығы ретінде қолданып қабатты гидравликалық жаруМашраповаМөлдір Әбдімүсілімқызы<p>PhD</p>moldir_m_m@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0002-6009-9730ТілеубердіНұрбол<p>PhD</p>nureke-17@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0003-0781-2434АбделіДайрабай Жүмаділұлы<p>техн. ғыл. докт.</p>d.abdeli@mail.ruОздоевСұлтан Мәжітұлы<p>геол.-мин. ғыл. докт</p>ozdoyevsultan@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0003-0262-1583ЫсқақАрдақ Серғазықызы<p>PhD</p>a.yskak@satbayev.universityҚ.И. Сәтбаев атындағы геологиялық ғылымдар институтыСәтбаев Университеті180720235269802305202322062023Copyright © 2023, Машрапова М.Ә., Тілеуберді Н., Абделі Д.Ж., Оздоев С.М., Ысқақ А.С.2023<p><strong>Негіздеу.</strong> Соңғы жылдары Қазақстандағы кенорындардың игерілмеген қорларының құрылымы нашарлап бара жатыр. Қорлардың көп бөлігі өткізгіштігі төмен қабаттар мен сумен ығыстырылмаған аймақтарда орналасқан. Игерудің өнімділігі мен тиімділігіне кері әсер ететін негізгі фактор мұнай қабаттарының біркелкі еместігі.</p> <p>Мұнайға қаныққан қабаттар бұл мұнайға қаныққан құм немесе әктас және су өткізбейтін саз немесе доломит қабаттарының, линзалардың және аралық қабаттардың кезектесуінен тұрады. Қабаттың шегінде 1020 қабатшалар кездесуі мүмкін, бұл қабаттардың айтарлықтай тілімденгендігін байқатады. Мұнай шоғырларының күрделілігіне байланысты оны толық игеріп алу және айдау ұңғылары арқылы өндіруші ұңғыларға қарай мұнайды сумен толық итеру өту қиын немесе мүмкін емес.</p> <p><strong>Мақсат. </strong>Экономикалық тиімді әдісті пайдаланып, қабаттың мұнайбергіштігін арттыру.</p> <p><strong>Материалдар мен тәсілдер.</strong> Мұнайдың қайнау температурасы жоғары компоненттерімен қабаттың түбіне әсер ету процестеріне эксперименттік зерттеулер алмас бұрғылауға арналған зертханалық машина, сұйықтың және газдың өткізгіштігін анықтауға арналған қондырғылар, мұнайдың тұтқырлығын анықтауға арналған қондырғылар, сондай-ақ, қабат модельіне жару сұйықтығын айдау қондырғылары арқылы жүргізілді.</p> <p><strong>Нәтижелер.</strong> Мұнайдың қайнау температурасы жоғары компоненттерін қолданып қабатты гидравликалық жару әдісін қолданудың нәтижесінде өткізгіштігі төмен қабаттардың өткізгіштігін арттырып, мұнай өнімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді.</p> <p><strong>Қорытынды.</strong> Мұнай кенорындарының геологиялық құрылысына байланысты ұңғы түбіне мұнай ағынының келуін интенсификациялау мақсатында су негізіндегі гельді сұйықтықпен қабатты гидравликалық жару әдісін қолдану тиімсіз болып саналады. Себебі қабат қуыстарында ұзына бойлы молекулалары бар гельдер адсорбцияланады және су негізіндегі жару сұйықтығы коллектордың сазды бөлшектерімен байланысқанда олардың ісінуіне алып келеді.</p>hydraulic fracturingfracturing fluidoil fraction with increased boiling-offformation permeabilitysaturationқабатты гидравликалық жаружару сұйықтығымұнайдың қайнағыштығы жоғары фракциясықабаттың өткізгіштігіқанығугидроразрыв пластажидкость разрывафракция нефти повышенного выкипанияпроницаемость пластанасыщенность1.Магадова Л.А. Разработка жидкостей разрыва на водной и углеводородной основах и технологий их применения для совершенствования процесса гидравлического разрыва пласта : дисс. ... докт. техн. наук. Москва, 2007. Режим доступа: https://www.dissercat.com/content/razrabotka-zhidkostei-razryva-na-vodnoi-i-uglevodorodnoi-osnovakh-i-tekhnologii-ikh-primenen. Дата обращения: 20.04.2023.2.Elgassier M.M., Stolyarov S.M. Reasons for Oil-Based Hydraulic Fracturing in Western Siberia // SPE International Symposium and Exhibition on Formation Damage Control held in Lafayette; 2008 Feb 13–15; Lousiana, U.S.A. Режим доступа: https://onepetro.org/SPEFD/proceedings-abstract/08FD/All-08FD/SPE-112092-MS/145829. Дата обращения: 12.03.2023.3.Баймаханов Г.А., Машрапова М.А., Тілеуберді Н. Исследование работ по проведению гидроразрыва пластов // Materials of the XI international scientific and practical conference «Science without borders»; Technical Sciences, Volume 24, March 30 – April 7, 2015. Sheffield, England. http://www.rusnauka.com/13_NBG_2015/Tecnic/10_191463.doc.htm4.Магадова Л.А., Михайлов С.А., Магадов В.Р. Исследование долговременной проводимости проппантов различных производителей. Научно-технический отчет. РГУ им. И.М. Губкина. Москва, 2011. Грант British Petroleum.5.Меликбеков А.С. Теория и практика гидравлического разрыва пласта. Москва : Недра, 1967.6.Оздоев С.М., Машрапова М.А. Повышение нефтеотдачи продуктивных горизонтов Арыстановского месторождения // Научно-технический журнал «Нефть и газ». 2017. №6(102). С. 88–96.7.Абдели Д.Ж., Оздоев С.М., Конторович А.Э., Машрапова М.А. Зертханалық жағдайда қабатты гидравликалық жару әдісін зерттеу // ҚазҰТЗУ Хабаршысы. 2019. №1(131). C. 207–212.8.Baimakhanov G., Koishybaev A., M.A. Mashrapova, Tileuberdi N. Highly pressurized hydraulic fracturing fluid behavior in oil-bearing rocks // Int. J. Chem. Sci. 2015. 13(2). P. 963–970.9.Ахметов С.А. Технология глубокой переработки нефти и газа. Уфа : Изд. «Гилем», 2002.10.Ozdoyev S.M., Mashrapova M.A. Geological structure and methods of increasing oil recovery of the productive horizons of the Аrystan deposit // News of National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of geology and technical sciences. 2017. Vol. 4, № 424. Р. 270–275.11.Mashrapova M.A., Zholtayev G.Z., Abdeli D.Z., et al. Improvement of hydraulic facing method to increase wells productivity // News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences. 2021. № 4(448). Р. 124–129.