Қазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысыҚазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысы2707-42262957-806XKMG Engineering10866010.54859/kjogi108660Ғылыми мақалаҚабат қысымын ұстау жүйесінде теңіз суын пайдалану арқылы бактерицидтерді қолдану тиімділігін арттыруБиджиеваС. Х.<p>Cand. Sc. (Biology)</p>s.bidzhieva@kmge.kzhttps://orcid.org/0000-0002-7599-114XНұрсейітовН. Қ.n.nurseitov@kmge.kzҚалмұхановаТ. Б.t.kalmukhanova@kmge.kzӨтеповМ. С.m.utepov@kmge.kzҚМГ Инжиниринг «ҚазНИПИмұнайгаз» филиалы151220235448591407202309112023Copyright © 2023, Биджиева С.Х., Нұрсейітов Н.Қ., Қалмұханова Т.Б., Өтепов М.С.2023<p><strong>Негіздеу</strong><strong>.</strong> Өзен кен орнында 2018 жылдан бастап кәсіпшілік орталарының сульфатты қалпына келтіретін бактериялармен (бұдан әрі – СҚБ) микробиологиялық ластануын зерттеу және бақылау мақсатында толық көлемде бактерицидтік өңдеу және реагенттерді қолдану тиімділігіне мониторинг жүргізілуде. Жабдықталған бақылау пункттерінде бактерицидті енгізгенге дейін және одан кейінде СҚБ жасушаларының құрамына су сынамалары алынады.</p> <p><strong>Мақсаты</strong><strong>.</strong> Кен орнындағы сульфидогенездің қарқындылығын және нәтижесінде өндірілетін ілеспе газдағы күкіртсутек концентрациясын төмендету.</p> <p><strong>Материалдар</strong><strong> </strong><strong>мен</strong><strong> </strong><strong>әдістер</strong><strong>.</strong> Қолданылатын технология бактерицидті жоғары дозамен айдау күкіртсутек концентрациясының тұрақты төмендеуіне қол жеткізе алмағандықтан, ол эксперименттік режимде 40 мг/л дозада теңіз суына бактерицидті тұрақты айдау технологиясымен ауыстырылды. Бұл технология төмен тиімділікті көрсетті, күкіртсутек концентрациясының мәндері (H₂S) 352–379 ppm аралығында өзгерді, бұл ретте реагенттің ай сайынғы шығыны 40%-ға өсті. Тиімсіздігі туралы алынған мәліметтер негізінде НСМ-4-ке бактерицидтерді үнемі айдау тоқтатылды және тек планктондық ғана емес, сонымен қатар адгезияланған СҚБ формаларын басуға бағытталған бактерицидті айдаудың жаңа технологиясы ұсынылды.</p> <p><strong>Нәтижелері</strong><strong>.</strong> Жаңа технология бойынша бактерицидті айдау айтарлықтай тиімділікті көрсетті, ол кен орны бойынша жол бойында өндірілетін газдағы күкіртсутек концентрациясының орташа есеппен 45%-ға төмендеуі бойынша бағаланды.</p> <p><strong>Қорытынды</strong><strong>.</strong> Ұсынылған бактерицидті айдаудың жаңа технологиясы сульфидогенді микроорганизмдердің белсенділігін тиімді тежеуге және кен орнындағы биогенді күкіртті сутектің деңгейін төмендетуге мүмкіндік берді.</p>bactericidehydrogen sulfidesulfate-reducing bacteriasulfate reductionbactericidal treatmentбактерицид, күкіртсутексульфатты қалпына келтіретін бактерияларсульфатты қалпына келтірубактерицид айдаубактерицид, сероводородсульфатвосстанавливающие бактериисульфатредукциябактерицидная обработка1.Gieg LM, Jack TR, Foght JM. Biological souring and mitigation in oil reservoirs. Appl Microbiol Biotechnol. 2011;92(4):263–282. doi:10.1007/s00253-011-3542-6.2.Magot M, Ravot G, Campaignolle X, et al. Dethiosulfovibrio peptidovorans gen. nov., sp. nov., a new anaerobic, slightly halophilic, thiosulfate-reducing bacterium from corroding offshore oil wells. Int J Syst Bacteriol. 1997;47(3):818–824. doi:10.1099/00207713-47-3-818.3.Liamleam W, Annachhatre AP. Electron donors for biological sulfate reduction. Biotechnol Adv. 2007;25(5):452–463. doi:10.1016/j.biotechadv.2007.05.002.4.Khatib ZI, Salanitro JR. Reservoir souring: analysis of surveys and experience in sour waterfloods // Society of Petroleum Engineers; 1997 Oct 5–8; San Antonio, Texas. Available from: https://onepetro.org/SPEATCE/proceedings-abstract/97SPE/All-97SPE/SPE-38795-MS/189127.5.Holubnyak YI, Bremer JM, Mibeck BAF, et al. Understanding the souring at Bakken oil reservoirs // Society of Petroleum Engineers; 2011 Apr 11–13; The Woodlands, Texas, USA. Available from: https://onepetro.org/SPEOCC/proceedings-abstract/11OCS/All-11OCS/SPE-141434-MS/151097.6.Muyzer G, Stams AJM. The ecology and biotechnology of sulphate-reducing bacteria. Nat Rev Microbiol. 2008;6:441-454. doi:10.1038/nrmicro1892.7.Sokolova DS, Semenova EM, Grouzdev DS, et al. Sulfidogenic microbial communities of the Uzen high-temperature oil field in Kazakhstan. Microorganisms. 2021;9(9):1818. doi:10.3390/microorganisms 9091818.8.Imanbayev BA, Zhaparov NS, Maksut DM, Utepov MS. Methods of combating biogenic hydrogen sul- fur at the Uzen and Karamandibas oilfield. Kazakhstan journal for oil & gas industry. 2021;4(9):79–92. (In Russ).9.Ezhova AV. Lithology. 3th ed. Tomsk: Tomsk Polytechnic University Press; 2009. (In Russ).10.Pereira GF, Pilz-Junior HL, Corção G. The impact of bacterial diversity on resistance to biocides in oilfields. Sci Rep. 2021;11(1). doi:10.1038/s41598-021-02494-7.11.Mullaev BT, Abitova AZ, Sayenko OB, Turikpenbayev BZ. Uzen field. Problems and solutions. Almaty: Nur-Print; 2016. (In Russ).