Kazakhstan journal for oil & gas industryKazakhstan journal for oil & gas industry2707-42262957-806XKMG Engineering10869310.54859/kjogi108693Ғылыми мақалаҚР мұнай-газ саласының «жасыл экономикаға» өтудегі негізгі мәселелеріСексенбайМұхамеджан Жамалбайұлы<p>канд. техн. наук</p>seksenbay61@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0002-6977-9169МұхамеджанұлыСабит<p>канд. техн. наук</p>sabitmukhamejanuly@gmail.comМ.Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университетіҚазақстан темір жол көлігі ғылыми-зерттеу институты ЖШС1207202462991081611202313062024Copyright © 2024, Сексенбай М.Ж., Мұхамеджанұлы С.2024<p><strong>Негіздеу.</strong> Қазіргі уақытта пайдалы қазбалар қоры күн сайын қысқаруда, экологиялық проблемалар шиеленісуде, әлемдегі халықтың экономикалық және әлеуметтік жағдайының энергия тапшылығы мен тұрақсыздығы байқалуда. Осы процестердi негiздейтiн себептердiң iшiнде тұтынушылар санының ұлғаюын және табиғи ресурстарды тиiмсiз пайдалануды атап көрсетуге болады. Мұндай проблемалардың алдын алудың бір жолы жаңартылатын, баламалы энергия көздерін анықтау және ресурстарды тиімді пайдалану, яғни «жасыл экономикаға» көшу болып табылады.</p> <p><strong>Мақсаты</strong>. Бұл жұмыстың мақсаты елдің «жасыл экономика» тұжырымдамасын орындау арқылы оның әлеуметтік, саяси құндылықтары мен экономикасының жүйелі дамуын қамтамасыз ету арқылы әлемнің дамыған мемлекеттерінің қатарына кіруіне жағдай жасау болып табылады.</p> <p><strong>Материалдар мен тәсілдер.</strong> Зерттеу «жасыл экономика» бағдарламасын іске асыратын елдердің деректерін қорыту және талдау әдістерін пайдалана отырып жүргізілді. Қойылған міндеттерді шешу ҚР «жасыл экономика» тұжырымдамасын салыстырмалы, логикалық және статикалық талдау шеңберінде зерттеудің жалпы ғылыми әдістерін қолдану негізінде жүзеге асырылды.</p> <p><strong>Нәтижелері.</strong> Зерттеу негізгі шарттарға қол жеткізу үшін табиғи ресурстарды үнемді пайдалануға, сондай-ақ жаңартылатын энергия ресурстарын тиімді және ұтымды пайдалануға негізделген технологияларды қолдана отырып, елдің табиғи ресурстарын тиімді пайдалану негізінде халықтың өмір сүру жағдайларын арттыруға бағытталған «жасыл экономика» тұжырымдамасын іске асыру күмән тудырмайтынын көрсетті.</p> <p><strong>Қорытынды.</strong> Жаңартылатын энергия көздерін енгізу экономиканың энергия тиімділігін арттыруға және төмен көміртекті технологияларға көшуге мүмкіндік береді. «Жасыл» экономикаға көшу Қазақстанға өзінің ауқымымен көптеген елдерге әсер еткен экологиялық дағдарысты болдырмауға мүмкіндік береді.</p>green economysocial justicenatural resourcesgreen technologiesecosystemseconomical maintenancedigital fieldsrenewable energy sourcesжасыл экономикаәлеуметтік әділеттіліктабиғи ресурстаржасыл технологияларэкожүйелерүнемді қызмет көрсетуцифрлық кен орындарыжаңартылатын энергия көздерізелёная экономикасоциальная справедливостьприродные ресурсызелёные технологииэкосистемыэкономичное обслуживаниецифровые месторождениявозобновляемые источники энергии1.Alinov MS. Osnovy zelenoy ekonomiki: ucheb. posobie dlya bakalavrov, magistrantov i doktorantov. Almaty: Bastau; 2016. 340 p. (In Russ).2.Zelenaya ekonomika: realii i perspektivy v Kazakhstane. Astana: Samruk Kazyna, 2018. 36 p. (In Russ).3.stat.gov.kz [Internet]. Okhrana okruzhayushchey sredy i ustoychivoe razvitie Kazakhstana 2014–2018. Statisticheskiy sbornik. Komitet po statistike Ministerstva natsional'noy ekonomiki Respubliki Kazakhstan [cited 20.02.2023]. (In Russ).4.nomad.su [Internet]. Innovatsii v neftyanoy i gazovoy otraslyakh, realizuyushchikh idei «zelenogo mosta» i uvelichenie kazakhstanskogo soderzhaniya v neftegazovykh proektakh [cited 20.08.2023]. Available from: http://nomad.su/?a=4-201405200013. (In Russ).5.controlengrussia.com [Internet]. «Umnye» tekhnologii v neftegazovoy otrasli [cited 15.09.2023]. Available from: https://controlengrussia.com/otraslevye-resheniya/umny-e-tehnologii-v-neftegazovoj-otrasli/. (In Russ).6.Seksenbay MZ. Osnovnye puti razvitiya gazotransportnoy sistemy strany. V Mezhdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferentsiya «Evropa i tyurkskiy mir: nauka, tekhnika i tekhnologii»; May 6–8, 2020; Ankara, Turkey. Available from: https://www.regionacadem.org/index.php?option=com_content&view= article&id=878:q-q-6-8-2020-&catid=6:2011-09-05-18-10-49&Itemid=13&lang=pl. (In Russ).7.tengrinews.kz [Internet]. Zelenaya ekonomika: kak sokratit' vrednye vybrosy CO2 [cited 08.09.2023]. Available from: https://tengrinews.kz/money/zelenaya-ekonomika-kak-sokratit-vrednyie-vyibrosyi-co2-496010/. (In Russ).8.ecogosfond.kz [Internet]. Osnovnye tendentsii razvitiya «zelenoy» ekonomiki [cited 05.11.2023]. Available from: https://ecogosfond.kz/wp-content/uploads/2022/12/osnavnye-tendencii-razvitie-zelenoj-jekonomiki.pdf. (In Russ).9.Tazhibaeva TL, Salnikov VG, Polyakova SE. Kontseptsiya «zelenogo ofisa» uchebnogo zavedeniya Kazakhstana. Eurasian Journal of Ecology. 2015;1/1(43):19–30. (In Russ).10.sk.kz [Internet]. Zelenaya ekonomika: realii i perspektivy v Kazakhstane [cited 04.05.2023]. Available from: https://sk.kz/upload/iblock/ 3f5/3f5f8e2087688517bcc667eeebc82630.pdf. (In Russ).11.Bayzholova RA, Orynkanova ZM. Problemy i perspektivy formirovaniya «zelenoy ekonomiki» v Kazakhstane. Bulletin of Turan" University. 2019;1:182–186. (In Russ).12.Uvalieva SD. Perspektivy razvitiya zelenoy ekonomiki v Respublika Kazakhstan: global'nye i regional'nye aspekty. Problemy sovremennoy nauki i obrazovaniya. 2015;9(10). (In Russ).13.liter.kz [Internet]. Kazakhstanskoy ekonomike grozit padenie, esli ne pereyti s nefti na dobychu gaza [cited 16.06.2023]. (In Russ).14.liter.kz [Internet]. «Zelenaya» ekonomika: moda ili neobkhodimost'? [cited 28.04.2023]. Available from: https://liter.kz/zelenaya-ekonomika-moda-ili-neobhod/. (In Russ).15.the-steppe.com [Internet]. Chto takoe zelyonaya ekonomika i nuzhna li ona Kazakhstanu? ? [cited 12.05.2023]. Available from: https://the-steppe.com/ razvitie/chto-takoe-zelenaya-ekonomika-i-nuzhna-li-ona-kazahstanu. (In Russ).