Kazakhstan journal for oil & gas industryKazakhstan journal for oil & gas industry2707-42262957-806XKMG Engineering10871710.54859/kjogi108717Ғылыми мақалаБу конденсатын электромагниттік өңдеу әдісімен тазартуКовригинаТатьяна Васильевна<p>канд. хим. наук, ассоциированный профессор</p>kovriginatat@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-6073-1946ХакимболатоваКамила Хакимболатовна<p>канд. хим. наук, ассоциированный профессор</p>ics_kamila@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0002-4520-5830ЧаловТулеген Каменович<p>докт. хим. наук, профессор</p>chalov.45@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0002-7204-9490Ә.Б. Бектуров атындағы Химия ғылымдары институты12072024621091180202202418042024Copyright © 2024, Ковригина Т.В., Хакимболатова К.Х., Чалов Т.К.2024<p><strong>Негіздеу.</strong> Бұл жұмыс электромагниттік өңдеу құралын қолдана отырып, суды кері осмостық деминерализациялау процесінде сұйық қалдықтарды азайтуға бағытталған. Бұл жағдайда жанама әсері пайдаланылатын кері осмостық мембраналарға тұздардың тұндырылуы болып табылады, бұл олардың қызмет ету мерзімін қысқартады. Бұл құрылғының өнімділігінің төмендеуіне әкеледі, ал қолданылатын мембраналар сәйкесінше одан әрі жуылады немесе ауыстырылады. Мақалада «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС аумағында су буының конденсатын кері осмостық тазарту процесінде электромагниттік өңдеу технологиясының тиімділігі бойынша концентраттың (тұзды ерітіндінің) ең аз көлемін 10%-дан аспайтын мөлшерде қамтамасыз ету және кері осмостық мембраналарда тұздардың қарқынды тұндырылуын болдырмау үшін ұзақ сынақтар жүргізу туралы деректер келтірілген.</p> <p><strong>Мақсаты.</strong> «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС бу конденсатын тазалау кезінде кері осмостық мембраналардың пайдалану мерзімін ұзарту үшін электромагниттік өңдеу құралын пайдалану мүмкіндігін зерттеу болып табылады .</p> <p><strong>Материалдар мен әдістер.</strong> Бұл жұмысты орындау үшін суды электромагниттік толқындармен өңдейтін «Термит» қаттылық тұздарының электронды түрлендіргіші қолданылды, бұл қақтың пайда болуына кедергі келтіріп қана қоймайды, сонымен қатар жабдықта бар қақты кетіреді.</p> <p><strong>Нәтижелері.</strong> Кері осмосты орнатқаннан кейін тазартылған су сынамаларында тұздардың жалпы мөлшері 1,26 мг/кг-ға дейін, ал темірдің мөлшері 84-тен 10 мкг/дм³-ке дейін төмендегені анықталды. Бұл жағдайда судың рН мәні өзгеріссіз қалады. Бу конденсатының меншікті электр өткізгіштігі 5,0 мкСм/см құрады, бұл қажетті нормалардан аспайтын мәнге сәйкес келеді.</p> <p><strong>Қорытынды.</strong> ПМХЗ аумағында кері осмос процесінде импульсті электромагниттік өңдеу әдісімен бу конденсатын тазарту бойынша жүргізілген сынақтар жалпы тұз құрамын, атап айтқанда темірді, сондай-ақ судың кермектігін төмендету бойынша оң нәтиже көрсетті.</p>wastewater treatmentdesalinationpilot plantsteam condensatetotal salinityағынды суларды тазартутұзсыздандырупилоттық қондырғыбу конденсатыжалпы тұз мөлшеріочистка сточных водопреснениепилотная установкапаровой конденсатобщее солесодержание1.Mehdiyev AJ, Gerasimenko TS, Sarsikeev EZ. results of changes in the parameters of hardnessand pH-factor of tap water in astana after exposure topermanent magnets. Herald of Science of S. Seifullin Kazakh Agro Technical University. 2022;4(115):116–124. doi:10.51452/kazatu.2022.4.1254.2.Moya SM, Botella NB. Review of Techniques to Reduce and Prevent Carbonate Scale. Prospecting in Water Treatment by Magnetism and Electromagnetism. Water. 2021;13(17). doi:10.3390/w13172365.3.Jiang W, Xu X, Lin L, et al. A pilot study of an electromagnetic field for control of reverse osmosis membrane fouling and scaling during brackish groundwater desalination. Water. 2019;11(5). doi:10.3390/w11051015.4.Lin L, Jiang W, Xu X, Xu P. A critical review of the application of electromagnetic fields for scaling control in water systems: mechanisms, characterization, and operation. Clean Water. 2020;3(25):37–44. doi:10.1038/s41545-020-0071-9.5.Andrianov A, Orlov E. The assessment of magnetic water treatment on formation calcium scale on reverse osmosis membranes. MATEC Web of Conferences. 2018;178. doi:10.1051/matecconf/201817809001.6.Lazarev SI, Kovalev SV, Shestakov KV. Electrobaromembrane apparatuses: Classification and particular application for wastewater treatment. Acta Periodica Technologica. 2019;50:236–249. doi:10.2298/APT1950236L.7.Radelyuk I, Tussupova K, Yelubay M, et al. Pitfalls of Wastewater Treatment in Oil Refinery Enterprises in Kazakhstan – A System Approach. Sustainability. 2019;11:1618–1637. doi:10.3390/su11061618.8.Martynova OI, Kopylov AS, Terebenikhin YF, Ochkov VF. K mekhanizmu vliyaniya magnitnoy obrabotki na protsessy nakipeobrazovaniya i korrozii. Teploenergetika. 1979;6:39–47. (In Russ).9.Ergozhin YY, Chalov TK, Tskhay AA, et al. Elektrodializnaya opresnitel'naya ustanovka s primeneniyem interpolimernykh membran. Voda: khimiya i ekologiya. 2011;7:25–32. (In Russ).10.Vorobyev IV, Kuvshinnikov IM. Fiziko-khimicheskiye i tekhnologicheskiye osnovy glubokoy ochistki prirodnoy vody i promyshlennykh stokov ot primesey nefteproduktov i drugikh organicheskikh soedineniy. Energosberezheniye i vodopodgotovka. 2013;1:2–6. (In Russ).11.Latypov YD, Shavaliyev MF. Ispol'zovaniye membran i membrannykh tekhnologiy dlya biotekhnologicheskikh proizvodstv. Herald of Technological University. 2016;19(8):134–138. (In Russ).12.Ergozhin EE, Chalov TK, Hakimbolatova KH. Membrany i membrannye tehnologii. Almaty: A.B. Bekhturov Institute of Chemical Sciences; 2017. 260 p. (In Russ).13.Patent RK № 23162/ 15.11.10. Byul. № 11. Ergozhin EE, Chalov TK, Kovrigina TV, Hakimbolatova KH, Begenova BE, Izatbekov EU. Sposob polucheniya interpolimernykh membran. (In Russ).14.Mosin OV. Magnitnye apparaty dlya obrabotki vody. Santekhnika, otoplenie, konditsionirovanie. 2011;6(114):24–27. (In Russ).