Вестник нефтегазовой отрасли КазахстанаВестник нефтегазовой отрасли Казахстана2707-42262957-806XKMG Engineering10881310.54859/kjogi108813Ғылыми мақалаМагнит өрісінен туындаған сұйықтықтың оңтайландырылған динамикасы арқылы электромагниттік өрістің мұнай өндіруді арттыруға әсерін кешенді эксперименттік талдауӘлізадеЭ.e.alizade.99@gmail.comhttps://orcid.org/0009-0000-8531-1788Әзірбайжан мемлекеттік Мұнай және өнеркәсіп университеті240620257240502512202425022025Copyright © 2025, Әлізаде Э.2025<p><strong>Негіздеу.</strong> Магнит өрістерінің әсерінен қабат сұйықтықтарының әрекеті сұйықтықты тасымалдауға және мұнай өндіруді арттыруға айтарлықтай әсер етеді. Бұл зерттеу қабат сұйықтықтарының электрокинетикалық қасиеттерін және магнит өрістерінің қатысуымен өзгермелі қысым жағдайында сұйықтықты төгу әрекетін зерттейді.</p> <p><strong>Мақсаты</strong>. Бұл зерттеудің негізгі мақсаты-магнит өрістерінің қабат сұйықтықтарының электрокинетикалық қасиеттеріне әсерін және олардың өзгеретін қысым жағдайында сұйықтықты ығыстыру кезіндегі әрекеттерін зерттеу. Кешенді эксперименттік талдау жүргізу сұйықтықтың өткізгіштігін, иондардың қозғалғыштығын және судың ығысу тиімділігін арттыруға ықпал ететін магнит өрісінің оңтайлы қарқындылығын анықтауға бағытталған. Зерттеу сонымен қатар магнит өрістерінің қысымды төмендетудегі рөлін – кеуекті ортаның индукцияланған тығыздығын – және сұйықтықтардың тұрақты ағынын қамтамасыз етудегі рөлін бағалауға бағытталған. Алынған нәтижелер мұнай кен орындарын, әсіресе жетілген және өткізгіштігі төмен қабаттарды игеруді оңтайландыру үшін магнит өрісі технологиясын біріктіру арқылы мұнай өндіруді арттыру технологияларын дамытуға үлес қосады деп күтілуде.</p> <p><strong>Материалдар мен әдістер. </strong>Қабаттың жағдайын модельдеу үшін жоғары қысымды баған, PVT бомбасы, электромагнит, өлшеу және бақылау құралдары бар арнайы эксперименттік қондырғы жасалды. 40-тан 150 мТл-ге дейінгі магнит өрісінің қарқындылығы олардың кернеуге, кедергіге және қысымның ауытқуы кезінде судың ағуына әсерін зерттеу үшін қолданылды (1,6–14,4 атм).</p> <p><strong>Нәтижелері.</strong> Магнит өрістерін қолдану қабат сұйықтықтарының электрокинетикалық қасиеттерін едәуір жақсартты. 125 мТл оңтайлы қарқындылықта иондардың қозғалғыштығы мен сұйықтықтың өткізгіштігі максималды болды, бұл 8–9 атм кезінде судың ең жоғары ағызу көлеміне шамамен 75 м³ әкелді. Бұл қысымнан тыс динамикалық тепе теңдік сұйықтық ағынын тұрақтандырды. Магнит өрістерінің әсерінен қарсылық пен кернеу мәндері айтарлықтай төмендеді, бұл олардың кеуекті ортадағы қысымнан туындаған тығыздағышты жұмсартудағы рөлін көрсетеді.</p> <p><strong>Корытынды</strong>. Бұл зерттеу магнит өрістерінің электрокинетикалық қасиеттеріне және қабат сұйықтықтарының разрядтық әрекетіне трансформациялық әсерін көрсетеді. Магнит өрісінің оңтайлы кернеуі 125 мТл иондардың қозғалғыштығын, сұйықтықтың өткізгіштігін және судың разрядын арттырып, разрядтың ең жоғары көлеміне 8–9 атм-да шамамен 75 м³ жетті. Бұл нәтижелер магнит өрістерінің ағынға төзімділікті төмендетудегі және жоғары қысымды жағдайда сұйықтық ағынын тұрақтандырудағы рөлін, атап айтқанда кеуекті ортадағы қысымнан туындаған тығыздағышты жұмсарту арқылы көрсетеді. Сонымен қатар, 8 атм-ден тыс байқалған динамикалық тепе-теңдік магнит өрістері қысымның жоғарылауына қарамастан сұйықтықтың өткізгіштігін және разряд тұрақтылығын сақтай алады деп болжайды. Бұл жетістіктер мұнай өндіруді жақсарту үшін магнит өрісі технологиясын қолдануға жол ашады, әсіресе жетілген немесе өткізгіштігі төмен коллекторлар сияқты қиын жағдайларда.</p>magnetic fieldreservoir fluidselectrokinetic propertiesenhanced oil recoveryporous mediawater dischargeresistancevoltageмагнит өрісіқабат сұйықтықтарыэлектрокинетикалық қасиеттерімұнай берудің жоғарылауыкеуекті ортасу разрядыкедергікернеумагнитное полепластовые жидкостиэлектрокинетические свойстваповышение нефтеотдачипористые средыразряд водысопротивлениенапряжение1.Мирзаджанзаде А.Х., Искандаров М.А., Абдуллаев М.А. Эксплуатация и освоение нефтяных и газовых месторождений. Баку, 1960. 444 с.2.Mammadzade A.M. Nanotechnological Foundations for the Application of Non-Equilibrium Effects of Physical Fields in Oil and Gas Extraction. Baku, 2021. 207 p.3.Alvarado V., Manrique E. Enhanced oil recovery: An update review // Energies. 2010. Vol. 3. N 9. P. 1529–1575. doi: 10.3390/en3091529.4.Malikov H.X., Mammadzade A.M., Habibullayeva S.A. Improvement of the oil production using magnetic field // Scientific Proceeding, Scientific Research of Oil, Gas and Chemistry. 2022. Vol. 22, N 1. P. 75–88.5.Józefczak A., Wlazło R. Ultrasonic studies of emulsion stability in the presence of magnetic nanoparticles // Advanced in Condensed Matter Physics. 2015. doi: 10.1155/2015/398219.6.Asadollahi M. Waterflooding Optimization for Improved Reservoir Management : dissertation. Trondheim : Norwegian University of Science and Technology (NTNU), 2012.7.Grema A.S., Cao Y. Optimization of petroleum reservoir waterflooding using receding horizon approach. 2013 IEEE 8th Conference on Industrial Electronics and Applications (ICIEA); 2013 June 19–21; Melbourne, Australia. Available from: https://ieeexplore.ieee.org/document/6566402.8.Blunt M.J. Multiphase Flow in Permeable Media: A Pore-Scale Perspective. Cambridge : Cambridge University Press, 2017.9.Yang Y., Zhou Y., Blunt M.J., et al. Advances in multiscale numerical and experimental approaches for multiphysics problems in porous media // Advances in Geo-Energy Research. 2021. Vol. 5, N 3. P. 233–238. doi: 10.46690/ager.2021.03.01.10.Blaszczyk M., Sek J., Pacholski P., Przybysz L. The analysis of emulsion structure changes during flow through porous structure // Journal of Dispersion Science and Technology. 2017. Vol. 38, N 8. P. 1154–1161. doi: 10.1080/01932691.2016.1226184.11.Kang W.L., Zhou B., Issakhov M., Gabdullin M. Advances in enhanced oil recovery technologies for low permeability reservoirs // Petroleum Science. 2022. Vol. 19, N 4. P. 1622–1640. doi: 10.1016/j.petsci.2022.06.010.12.Сафаров Ф.Э., Лобанова С.Ю., Елубаев Б.У., и др. Эффективные методы повышения нефтеотдачи пластов на месторождениях с высоковязкой нефтью: технологии циклического гелеполимерного заводнения и ASP-воздействие // Вестник нефтегазовой отрасли Казахстана. 2021. Т. 3, №3. C. 61–74. doi: 10.54859/kjogi88927.13.Muskat M. The flow of homogeneous fluids in a porous medium. New York : McGraw-Hill Book Company, 1936.14.Очередько Т.Б., Барамбонье С., Матвеева И.С. Методы увеличения нефтеотдачи пластов на Восточно-Сулеевской площади Ромашкинского нефтяного месторождения. Булатовские чтения. 2018. №2, часть 2. С. 77–84.15.time-in.ru [интернет]. Магнитные бури в Баку [дата обращения: 01.10.2024]. Доступ по ссылке: https://time-in.ru/magnitnye-buri/baku.