Вестник нефтегазовой отрасли КазахстанаВестник нефтегазовой отрасли Казахстана2707-42262957-806XKMG Engineering10883810.54859/kjogi108838Ғылыми мақалаСутегі үшін қолданыстағы құбырларды конверсиялау: тұтастықты қамтамасыз ету шешімдеріАхметовИльдар Р.il.akhmetov1@gmail.comhttps://orcid.org/0009-0004-1417-2353МирзоевАбдугаффорgmirzoev@rosen-group.comhttps://orcid.org/0009-0009-9416-8974Казахстанско-Британский технический университетROSEN Europe B.V.2609202573941041703202521072025Copyright © 2025, Ахметов И.Р., Мирзоев А.2025<p><strong>Негіздеу.</strong> Төмен көміртекті энергияға жаһандық көшу жағдайында сутегі маңызды энергия тасымалдаушысына айналады. Қолданыстағы құбырларды сутекті тасымалдауға бейімдеу шығындарды азайтып, сутегі инфрақұрылымының дамуын тездетуі мүмкін. Алайда сутегі ортасында құбырларды пайдалану барысында сутектің сынуы және металдың жарылуы сияқты тәуекелдері де бар. Қазақстанда сутек құбырларын пайдалануға тәжірибе әзірше жоқ, бұл қолданыстағы құбырлардың техникалық жай-күйін бағалау және оларды сутегімен жұмыс істеуге бейімдеу міндетін өзекті ете түседі.</p> <p><strong>Мақсаты.</strong> Агрессивті күкіртсутекті ортада пайдаланылатын құбырдың тұтастығына кешенді талдау жүргізу және халықаралық стандарттар мен беріктікті есептеу әдістерін ескере отырып, оны сутекті тасымалдау үшін қайта бейіндеу мүмкіндігін бағалау.</p> <p><strong>Материалдар мен әдістер.</strong> Жұмыста қабырға қалыңдығын ультрадыбыстық бақылауды қоса алғанда, құбырішілік диагностика деректері пайдаланылды. Ақауларды бағалау үшін API 579 стандарттары қолданылды. Есептеуле NIMA бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып жүргізілді, бұл металдағы қабаттар мен жарықтар туралы деректерді талдауға мүмкіндік береді.</p> <p><strong>Нәтижелері.</strong> Талдау барысында қатпарлануы бар алты учаске анықталды, олардың бесеуі қазіргі жұмыс қысымы 75 бар кезінде пайдалануға рұқсат етілген деп танылды. Бір ақау (№6) қолайсыз деп жіктеледі, ол жедел жөндеуді немесе жұмыс қысымын 52 барға дейін төмендетуді қажет етеді.</p> <p><strong>Корытынды.</strong> Зерттеу сутекті тасымалдау үшін қолданыстағы газ құбырларының мақсатын өзгерту мұқият диагностикалау және халықаралық беріктікті бағалау стандарттарын сақтау арқылы мүмкін екенін растады. Сутегі ортасы жағдайында инфрақұрылымның сенімділігін арттыру үшін құбырдың жай-күйіне тұрақты мониторингті жүргіздіру, енгізу және кезең-кезеңмен жөндеу стратегиясын әзірлеу ұсынылады.</p>hydrogen transportationpipeline conversionhydrogen embrittlementstrength assessmentpipeline defectslaminationscracksintegrityсутекті тасымалдауқұбырларды қайта жабдықтаусутектің сынғыштығыберіктігін бағалауқұбыр ақауларықатпарланужарықтартұтастықводородный транспортпереоборудование трубопроводовводородное охрупчиваниеоценка прочностидефекты трубопроводарасслоениятрещиныцелостность1.Wang A., Jens J., Mavins D., et al. (Creos, DESFA, Elering, Enagás, Energinet, Eustream, FGSZ, Fluxys Belgium, Gas Connect Austria, Gasgrid Finland, Gasunie, Gaz-System, Gas Networks Ireland, GRTgaz, National Grid, NET4GAS, Nordion Energi, OGE, ONTRAS, Plinovodi, Snam, TAG, Teréga). European Hydrogen Backbone: Analysing future demand, supply, and transport of hydrogen. Report. Netherlands Guidehouse; 2021 June.2.Office of Energy Efficiency & Renewable Energy [Internet]. Hydrogen: A Clean, Flexible Energy Carrier: blog. Washington: U.S. Departament of Energy [дата обращения: 12.02.2025]. Режим доступа: energy.gov/eere/articles/hydrogen-clean-flexible-energy-carrier.3.Maka A.O.M., Mehmood M. Green hydrogen energy production: current status and potential // Clean Energy. 2024. Vol. 8, Issue 2. P. 1–7. doi: 10.1093/ce/zkae012.4.Юдин Д.А., Овчинников А.М. Государственная политика Китая в области водородной энергетики // Инновации и инвестиции. 2023. №4. С. 46–50.5.primeminister.kz [интернет]. Официальный информационный ресурс Премьер-министра Республики Казахстан. Ф.-В. Штайнмайер и А. Смаилов дали старт бурению в рамках строительства завода по производству «зеленого» водорода в Мангистау [дата обращения 25.02.2025]. Доступ по ссылке: primeminister.kz/ru/news/f-v-shtaynmayer-i-a-smailov-dali-start-bureniyu-v-ramkakh-stroitelstva-zavoda-po-proizvodstvu-zelenogo-vodoroda-v-mangistau-24503.6.acwapower.com [интернет]. ACWA Power breaks ground on green hydrogen project in Uzbekistan [дата обращения 05.03.2025]. Доступ по ссылке: www.acwapower.com/news/acwa-power-breaks-ground-on-green-hydrogen-project-in-uzbekistan/.7.ehb.eu [интернет]. European Hydrogen Backbone: Boosting EU Resilience and Competitiveness [дата обращения 15.03.2025]. Доступ по ссылке: ehb.eu/files/downloads/1732103116_EHB-Boosting-EU-Resilience-and-Competitiveness-20-11-VF.pdf.8.Алексеева О.К., Козлов С.И., Фатеев В.Н. Транспортировка водорода // Транспорт на альтернативном топливе. 2011. № 3(21). С. 18–24.9.ehb.eu [интернет]. European Hydrogen Backbone. EHB initiative to provide insights 10 July 2023 on infrastructure development by 2030 [дата обращения 08.02.2025]. Доступ по ссылке: ehb.eu/files/downloads/EHB-initiative-to-provide-insights-on-infrastructure-development-by-2030.pdf.10.Wynne D.P., Naib S., Mirzoev G. A Practical Guide to Repurposing Existing Pipelines to Hydrogen Operation. SPE Caspian Technical Conference and Exhibition; November 21–23, 2023; Baku, Azerbaijan. Available from: onepetro.org/SPECTCE/proceedings-abstract/23CTC/23CTC/D011S001R004/538369.11.eprg.net [интернет]. EPRG Hydrogen Pipelines Integrity Management and Repurposing Guideline White Paper [дата обращения 01.03.2025]. Доступ по ссылке: eprg.net/fileadmin/EPRG_Dokumente/EPRG_Hydrogen_Pipelines_Integrity_Management_and_Repurposing_Guideline.pdf.12.rosen-group.com [интернет]. Pipeline Integrity Management Solutions Beyond Excel and GIS [cited 2025 March 02]. Доступ по ссылке: rosen-group.com/en/expertise/experience-center/case-studies/pipeline-integrity-management-solutions-beyond-excel-and-gis.13.Osage D.A. Fatigue Assessment for In-Service Components – A New Part for API 579-1/ASME FFS-1 Fitness-For-Service// Procedia Engineering. 2015. Vol. 133. P. 320–347. doi: 10.1016/j.proeng.2015.12.673.