Kazakhstan journal for oil & gas industryKazakhstan journal for oil & gas industry2707-42262957-806XKMG Engineering10891410.54859/kjogi108914Шолу мақаласыБұрғылау шламын кәдеге жарату тәсілдері. Басымдылық танытылған бағыттарАлексееваТатьяна Николаевнаt05052002@yandex.ruhttps://orcid.org/0009-0005-4456-5913СабировБолатхан Файзуллаевичb.sabirov@kmge.kzhttps://orcid.org/0009-0006-2206-8542ШагилбаевАдил Жолдасовичa.shagilbayev@kmge.kzhttps://orcid.org/0009-0009-3653-7882ГубашевСарсенбай Абиловичs.gubashev@kmge.kzhttps://orcid.org/0009-0009-7261-9324ИсмаганбетоваГульмира Хамидуллаевнаg.ismaganbetova@kmge.kzhttps://orcid.org/0009-0005-2293-6269Санкт-Петербург мемлекеттік теңіз техникалық университетіҚМГ Инжиниринг Атыраулық филиалы24122025741121230309202514122025Copyright © 2025, Алексеева Т.Н., Сабиров Б.Ф., Шагилбаев А.Ж., Губашев С.А., Исмаганбетова Г.Х.2025<p>Мұнай-газ өнеркәсібі кәсіпорындары көмірсутектерді барлау және өндіру процесінде әр түрлі қалдықтардың көп мөлшері жасалады және жинақталады, олар қауіпсіз түрде, қоршаған ортаға аз әсер етіп, адам денсаулығына әсер етпестен жойылуы керек. Бұл қалдықтардың көп бөлігі бұрғылау шламдарынан және пайдаланылған бұрғылау жуу және технологиялық сұйықтықтардан, сондай-ақ ағынды сулардан тұрады. Зерттеу объектісі ретінде бұрғылау шламдарын кәдеге жарату әдістерін практикалық қолдану туралы, сондай-ақ ғылыми-техникалық журналдарда, ғылыми конференциялар материалдарында, ғылыми есептерде, монографияларда жарияланған ғылыми эксперименттердің нәтижелері туралы ақпарат пайдаланылды. Жүргізілген шолу қорытындысы бойынша пайдалы өнім ала отырып, бұрғылау шламдарын кәдеге жаратудың тәжірибеде қолданылатын негізгі бағыттары бөлінді. Бұл ретте бұзылған жерлерді қалпына келтіру мен консервациялаудың техникалық кезеңін жүргізу үшін құрылыс материалдары мен топырақты өндіру технологиялары, әрине, перспективалы, неғұрлым техникалық дайындалған, экономикалық тұрғыдан орынды және эксперименттік және өнеркәсіптік сынақтан өтуге жатады. Құрлық пен континенттік қайраң жағдайында көмірсутектер кен орындарын барлау және игеру өндірістік объектілерінің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында бұрғылау шламдарын дайындау және жерасты горизонттарына айдау технологиялары әлеуетті жарамды және перспективалы болып табылады</p>drilling sludgedisposal methodssludge pitsfine particulate dustasphalt concretesoil reclamation agentpolycyclic aromatic hydrocarbonsthermal desorption and decompositiongeological formationsannular injectionencapsulationбұрғылау шламықайта өңдеу әдістерішлам жинағыштартозаң сияқты майда шаңасфальтбетонрекультивантполиароматикалық көмірсутектертермиялық десорбция және деструкциягеологиялық құрылымдараннулярлық иньекциякапсуляциябуровые шламыметоды утилизациишламонакопителимелкодисперсная пыльасфальтобетонрекультивантполиароматические углеводородытермические десорбция и деструкциягеологические формациианнулярная инъекциякапсуляции[Piskunova SV, Nifontov YA. Development of the technical and process design details on secondary use of drilling cuttings on marine platforms of the arctic region. Marine intellectual technologies. 2020;2(2):65–70. doi: 10.37220/MIT.2020.48.2.047. (In Russ).][Piskunova SV, Nifontov YA. Conceptual, organizational and technical solutions proposed concerning drilling cuttings disposal during the well construction in offshore territories. PROneft. Professionally about Oil. 2025;10(1):76–82. doi: 10.51890/2587-7399-2025-10-1-76-82. (In Russ).][Vlasov AS. Geologicheskoye obosnovaniye ispol’zovaniya buruvogo shama v proizvodstve asfal’tobetona [dissertation]. Perm; 2022. Available from: dissercat.com/content/geoekologicheskoe-obosnovanie-ispolzovaniya-burovogo-shlama-v-proizvodstve-asfaltobetona. (In Russ).][Gaevaya EV, Tarasova SS, Rudakova LV. Ekologicheskaya otsenka burovykh shlamov I razrabotka sposoba ikh bioremediatsii. Tyumen: Northern Urals Agrarian State University; 2024. 96 p. (In Russ).][Pichugin EA. Zakonomernosti polucheniya stabilizirovannykh geoekologicheski ustoychuvykh smesey na osnove burovykh shlamov [dissertation]. Perm; 2019. Available from: pstu.ru/files/2/file/adm/dissertacii/pichugin/Avtoreferat.pdf?ysclid=meocypjizy11113103. (In Russ).][Bulatov AI, Makarenko PP, Shemetov VY. Okhrana okruzhayushchey sredy v neftegazovoy promyshlennosti. Moscow: Nedra; 1997. 483 p. (In Russ).][Shenfeld BE, Shapkin VE, Kostyleva NV, et al. Otsenka vozdeystviya na komponenty okruzhayushchey sredy burovykh shlamov, nakoplennykh na neftegazovykh mestorozhdeniyakh, I prognoz izmeneniya kachestva okruzhayushchey sredy pri ikh utilizatsii. Perm, 2014.][Pichugin E, Shenfeld B. To the Issue of Differences of Drilling Sludge and Oil Sludge. Ecology and Industry of Russia. 2017;21(7):14–19. doi: 10.18412/1816-0395-2017-7-14-19. (In Russ).][Lebedev AN, Arustamov EA. Ecological condition of the oil and gas industry of Western Siberia. Russian journal of resources, conservation and recycling. 2018;5(2). doi: 10.15862/07NZOR218. (In Russ).][Patent RUS №2422347/ 27.06.11. Byul. №18. Gafarov NA, Rjabokon’ AA, Savich OI, et al. Method of underground disposal of drilling waste in permafrost formations. Available from: patents.google.com/patent/RU2422347C1/ru. (In Russ).][Ushakov KV, Zinoviev NV, Tkachev VV, Romanov GR. In-situ injection of drilling waste into tectonically screened traps. Earth sciences and subsoil use. 2024;47(2):158–169. doi: 10.21285/2686-9993-2024-47-2-158-169. (In Russ).][groteck.ru [Internet]. Groteck Business Media. Technologiya obratnoy zakachki otkhodov bureniya proekt Sakhalin-2 [cited 2025 Jun 22]. Available from: new.groteck.ru/images/catalog/32772/d859c3328796c9f4ad644d02c6c514c8.pdf. (In Russ).][sakhalinwatch.ru [Internet]. Sakhalin Environment Watch. Muddied Waters A Survey of Offshore Oilfield Drilling Wastes and Disposal Techniques to Reduce the Ecological Impact of Sea Dumping [cited 2025 Jun 22]. Available from: sakhalinwatch.ru/2000/05/01/doklad-burovye-othody-issledovanie-burovyh-rastvorov-ispolzuemyh-na-morskih-mestorozhdeniyah-nefti-i-tehnologij-ih-udaleniya-snizhajushhih-vozdejstvie-na-morskuju-sredu-sbrosov-v-more-dzhonatan-uills/. (In Russ).][Snakin VV, Vlasova IV, Konovalova OV, et al. Vnedreniye printsipa “nulevykh sbrosov” pri osvoyenii shel’fovykh mestorozhdeniy. Research Bulletin by Russian Maritime Register of Shipping. 2015;40/41:8–11. (In Russ).][Gaurina-Međimurec N, Pašić B, Mijić P, Medved I. Deep Underground Injection of Waste from Drilling Activities – An Overview. Minerals. 2020;10(4):303. doi: 10.3390/min10040303.][Moiseenkov AV, Gafarov TN, Oblekov RG, et al. Geomechanical aspects of drilling cuttings reinjection issue. Geophysical research. 2024;25(4):63-80. doi: 10.21455/gr2024.4-3. (In Russ).][Veil JA, Dusseault MB. (Argonne National Laboratory). Evaluation of Slurry Injection Technology for Management of Drilling Wastes. Report. U.S. Department of Energy National Petroleum Technology Office; 2003 May. Contract No. W-31-109-Eng-38.][Nifontov YA. Ratsional’noye ispol’zovaniye otkhodov obogashcheniya uglya I snizheniye ekologicheskoy napryazhennosti pri razrabotke mestorozhdeniy Severa Rossii. Saint Petersburg: SPMI; 2000. 138 p. (In Russ).][Nifontov YA. The structure formation mechanism in wet coal fines briquetting with an active binder. Obogashchenie Rud. 2020;6:41–46. doi: 10.17580/or.2020.06.07. (In Russ).][Zhang A, Li M, Lv P, et al. Disposal and Reuse of Drilling Solid Waste from a Massive Gas Field. Procedia Environmental Sciences. 2016;31:577–581. doi: 10.1016/j.proenv.2016.02.089.]