Қазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысыҚазақстанның мұнай-газ саласының хабаршысы2707-42262957-806XKMG Engineering10894010.54859/kjogi108940Шолу мақаласыПалеозой дәуіріндегі аградациялық карбонатты массивтер. Орталық Азия шөгінді бассейнінің аса терең қабаттарындағы негізгі конседиментациялық мегақұрылымдарЖемчужниковВ. Г.<p>канд. геол.-мин. наук, ассоциированный профессор</p>v.zhemchuzhnikov@kbtu.kzhttps://orcid.org/0000-0002-1729-0038ФустичМ.<p>PhD, Associate Professor</p>milovan.fustic@nu.edu.kzhttps://orcid.org/0000-0001-9815-9279АхметжановӘ. Ж.<p>канд. геол.-мин. наук, ассоциированный профессор</p>a.akhmetzhanov@kbtu.kzhttps://orcid.org/0009-0008-7508-4882ДосанА. Д.a.dossan@kbtu.kzhttps://orcid.org/0000-0001-5605-9288ҚұрбаниязовС. К.<p>канд. геол.-мин. наук, ассоциированный профессор</p>saken.kurnaniyazov@ayu.edu.kzhttps://orcid.org/0000-0002-0875-2771Қазақ-Британ техникалық университетіНазарбаев УниверситетіҚожа Ахмет Ясауи атындағы Қазақ-түрік халықаралық университеті01042026818181201202609022026Copyright © 2026, Жемчужников В.Г., Фустич М., Ахметжанов Ә.Ж., Досан А.Д., Құрбаниязов С.К.2026<p>Қазақстанның оңтүстігіндегі Қаратау жотасында ашылған палеозой карбонаттары ежелгі прототис мұхитының оқшауланған теңіз ішіндегі таяз карбонатты таулары ретінде қалыптасқан карбонатты массивтерді құрайды. Олар жоғары қарай өсіп, мұхит түбінің оң рельефін қалыптастырды. Теңіз деңгейінің ауытқуы нәтижесінде массивтердің шеткі бөліктері минералогиялық кальцит-доломиттік өзгерістерге ұшырады. Соның нәтижесінде карст қуыстары мен қайталама кеуектілік пайда болып, олар көмірсутектердің жиналуына қолайлы типтік коллекторлар қызметін атқарды. Қатпарлы-ығыспалы деформациялар мен орогенезден кейін осы карбонатты массивтердің алып фрагменттері сақталып, олар Орталық Азияның шөгінді бассейндерінде геологиялық барлау жұмыстары үшін нысаналы объектілер бола алады.</p>sedimentary basincarbonateaggrading-up sequenceshydrocarbonшөгінді бассейнкарбонаттаржоғары қарай аградациялық түрде дамыған сиквенстеркөмірсутектеросадочный бассейнкарбонатыаградирующие кверху сиквенсыуглеводороды1.Жемчужников В.Г., Ергалиев Г.Х. Геология осадочных бассейнов хребта Каратау (Южный Казахстан) // Известия НАН РК. Геологическая серия. 2010. №1(423). С. 4–23.2.Академия наук КазССР, Министерство геологии КазССР. Геология и металлогения Каратау. Том 1. Геология. Алма-Ата : Наука, 1986. 240 с.3.Академия наук КазСССР, Министерство геологии КазССР. Геология и металлогения Каратау. Том 2. Металлогения. Алма-Ата : Наука, 1987. 248 с.4.Королев В.Г., Максумова Р.А. Кыр-Шабактыская свита и взаимосвязь каройской и тамдинской серий хребта Малый Каратау // Вестник Академии наук СССР. Серия геологическая. 1976. № 7. С. 84–88.5.Cook H.E., Taylor M.E., Zhemchuzhnikov V.G., et al. Comparison of Two Early Palaeozoic Carbonate Submarine Fans. Western United States and Southern Kazakhstan, Soviet Union. In: Cooper J.D., Stevens C.H., editors. Palaeozoic Palaeogeography of the Western United States – II: Pacific Section SEPM. 1991. Vol. 67. P. 847–872.6.Паталаха Е.И., Гиоргобиани Т.В. Структурный анализ линейной складчатости на примере хребта Каратау. Алма-Ата : Наука, 1975. 196 с.7.Алексеев Д.В. Складчатые надвиги в Малом Каратау (Южный Казахстан) // Доклады Академии Наук. 1997. Т. 353, №2. С. 220–222.8.Cook H.E., Zhemchuzhnikov V.G., Buvtyshkin V.P., et al. Devonian and Carboniferous passive-margin carbonate platform of southern Kazakstan: Summary of depositional and stratigraphic models to assist in the exploration and production of coeval giant carbonate platform oil and gas fields in the North Caspian basin, Western Kazakhstan. In: Beauchamp B., Embry A., editors. Pangea: Global Environments and Resources: Canadian Society of Petroleum Geologists. 1994. Vol. 17. P. 363–381.9.Zhemchuzhnikov V.G., Sirazhev A.N. Geology and depth structures of the main Karatau strike-slip fault, Southern Kazakhstan // VIII International Symposium “Problems of Geodynamics and Geoecology of Intracontinental Orogens”; 28 June – 2 July, 2021; Bishkek, Kyrgyz Republic. Available from: iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/929/1/012011.10.Жемчужников В.Г., Жаймина В.Я., Кук Г.Е., и др. Стратиграфия верхнедевонско-карбоновых карбонатных отложений северо-западной части Большого Каратау, Южный Казахстан // Состояние, перспективы и задачи стратиграфии Казахстана: Материалы Международной конференции. 2022. С. 60–62.11.James N.P. Reef environment. In: Scholle P.A., Bebout D.G., Moore C.H., editors. Memoir. 1983. Vol. 33. P. 345–440.12.Zhemchuzhnikov V.G. Post-sedimentary alteration of the Famennian-Mississippian carbonates of Bolshoi Karatau mountains, Southern Kazakhstan // Asian Current Research on Fluid Inclusions X (ACROFI-X); April 22–27, 2024; Almaty, Kazakhstan. Available from: www.researchgate.net/publication/388465706_Proceedings_of_the_conference_ACROFI-X_Almaty_Kazakhstan_22-27042024.13.Zempolich W.G., Cook H.E., Zhemchuzhnikov V.G., et al. Biotic and abiotic influence of the stratigraphic architecture and diagenesis of middle and upper Palaeozoic carbonates of the Bolshoi Karatau Mountains, Kazakhstan and Southern Urals, Russia: implication for the distributiuon of early marine cement and reservoir quality in subsurface reservoirs. In: Zempolich W.G., Cook H.E., editors. Palaeozoic Carbonates of the Commonwealth of Independent States (CIS): Subsurface Reservoirs and Outcrop Analogs SEPM Special Publication. 2002. No. 74. P. 123–180. doi: 10.2110/pec.02.74.0123.14.Жемчужников В.Г., Бувтышкин В.М., Голуб Л.Я., Зорин А.Е. Палеогеографическая реконструкция отложений позднего девона и раннего карбона на северо-западе Большого Каратау в Южном Казахстане // Геология, минералогия и перспективы развития минеральных ресурсов Республики Казахстан. 2015. С. 98–106.15.Воцалевский Э.С., Даукеев С.Ж., Коломиец В.П., и др. Глубинное строение и минеральные ресурсы Казахстана. Том 3. Нефть и газ. Алматы : Национальная Академия Наук Республики Казахстан, 2002. 246 с.16.Пилифосов В.М. Сейсмостратиграфические модели подсолевых отложений Прикаспийской впадины. Алматы : Наука, 1986. 182 с.17.Воцалевский Э.С., Пилифосов В.М., Жемчужников В.Г. Карбонатные платформы и развитие позднепалеозойских карбонатных бассейнов Западного Казахстана в связи с их нефтегазоносностью. Геология Казахстана. Алматы, 2004. С. 341–329.18.Weber L.J., Francis B.P., Harris M.P., Clark M. Stratigraphy, lithofacies, and reservoir distribution – Tengiz field, Kazakhstan. In: Wayne M.A., Harris P.M., Morgan W., Somerville I., editors. Permo-carboniferous carbonate platform and reefs. SEPM Special Publication. 2003. No. 78. P. 351–394.19.Гета С.П., Жемчужников В.Г., Нугманов Я.Д., Уваков К.А. Геологоразведка северного склона Астраханско-Актюбинской системы поднятий на Атырауском блоке. В: Куандыков Б.М., Таскинбаев К.М., Трохименко М.С., редакторы. Прикаспийская впадина: актуальные проблемы геологии и нефтегазоносности. Труды ОНГК. Вып. 1. Атырау, 2012. С. 96–106.